Saturday, March 3, 2018

20. සෙල්ලම් කරන්නට උපදෙස්

දරුවෙක්ට සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්නවා කියන්නේ ත් ටිකක් සිතාමතා කල යුතු දෙයක්.

ඔබ ඔබේ දරුවාට සෙල්ලම් බඩුවක් තෝරාගැනීමේදී සිතන කරුණු මොනවාද? හැඩය, වර්ණය,අවශ්‍යතාව,ඉන් ලැබිය හැකි ප්‍රයෝජනය, දරුවාගේ රුචිකත්වය,මිළ ආදී බොහොම කරුණු කාරණා මත මෙම තෝරාගැනීම සහ මිලදී ගැනීම රඳා පවතිනවා.

ඒ වගේම දරුවෙක්ට සෙල්ලම් බඩුවක් රැගෙන දුන්නාට පසු ඔබ ඔහු/ ඇය එයින් සෙල්ලම් කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරනවා හෝ නොකරනවා වෙන්නත් පුළුවන්.සමහර දරුවන් ඉක්මනින් සෙල්ලම් බඩු කඩාබිඳ දමනවා.ඒ හා සම්බන්ධ චර්යාවනුත් ඔබ නිරීක්ෂණය කර ඇති.

අපගේ මේ ලිපියෙන් ඔබ වෙත ගෙන එන කරුණු සාමාන්‍ය දරුවෙක්ට සේම විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති දරුවෙක්ට ලබා දියයුතු සෙල්ලම් බඩුවක් තීරණය කරන අන්දම ,එය තෝරාගන්නා ආකාරය සහ එය භාවිත කරන ආකාරය ගැන දැනුවත් වීමට හේතු වනු ඇති.

දරුවෙක් සාමාන්‍යයෙන් ගමනක් බිමනක් යද්දී සෙල්ලම් බඩුවක් දුටු තැනදී ඉල්ලීම සාමාන්‍ය දෙයක්.සමහරක් විට එම සෙල්ලම් බඩුව මගින් දරුවාට එතරම් ප්‍රයෝජනයක් නොලැබෙන්නත් පුළුවන්.

නමුත් මුදල ගැනත් සලකා බලල ඔබ එය රැගෙන දෙනවා වෙන්නට පුළුවන්.ඒ වගේම ඔබ දරුවෙක් බලන්න යනවිට ,ඒ වගේම තෑග්ගක් ලෙස හෝ දරුවාගේ යම් යම් අවශ්‍යතා සඳහා සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්නා වෙලාවක් තිබෙන්නට පුළුවන්.මෙන්නමේ වගේ අවස්ථාවකදී ඔබ සැලකිලිමත් වියයුතු කරුණු මොනවද යන්න අපි සිතන්න අවශ්‍යයි .

අපි මෙහිදී විශේෂයෙන්ම කතා කරන්නේ විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත දරුවන් ගැන බැවින් මුලිකවම ඒ සම්බන්ධ අදහස් ගෙන එන්න සිතනවා.

විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති ධරුවන්හට සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්න විට ඔවුන් ගත කරන්නේ කිනම් වර්ධන පියවරකද යන්න වටහා ගැනීම ඉතා වැදගත් වෙනවා.උදාහරණයක් ලෙස මස්තිෂ්ක ආඝාතයෙන් ( cerebral palsy  ) පෙලෙන පස් අවුරුදු දරුවෙක් ගත්විට ඔහුට හිඳ ගැනීමේ කුසලතාව සහ අතින් යමක් ඇල්ලීමේ අපහසුතාවන් තිබෙන්නට පුළුවන්.එවිට ඔහුට වයස අවුරුදු පහක් යයි සිතා බයිසිකලයක් ,පාපන්දුවක් ලබා පලක් නැති වෙන්නට පුළුවන්. ඔබ වඩා සැලකිලිමත් විය යුත්තේ දරුවාගේ වර්ධනය සම්බන්ධවයි.

එබැවින් සෙල්ලම් බඩුවක් තෝරාගන්නා විට දරුවාගේ ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන සිතා බලන්න.ඔහුගේ මුලික වර්ධන පියවර සහ අත් වල ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන සලකා බලා ඔහුට පහසුවෙන් භාවිත කල හැකි සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්න.එමෙන්ම දරුවාගේ තවමත් දියුණු වී නැති කුසලතා වර්ධනයට උචිත වන , ඒවාට රුකුල් දෙන සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්න.ඇතැම් අවස්ථා අවලදී ඔබගේ වෘත්තීය චිකිත්සක නිලධාරීන් ඒ සම්බන්ධ ව ඔබව දැනුවත් කරනු ඇති.

මිට අමතරව දරුවාගේ පෙනීම සහ කන් ඇසීම සම්බන්ධවත් ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු වෙනවා.දරුවාගේ පෙනීම ගැටළු සහිත වන විට ඒ සඳහා ගැලපෙන වර්ණ යොදාගැනීමත් ශබ්දය ඇසීමෙහි ගැටළු සඳහා විවිධ ශබ්ද  ඇති සෙල්ලම් බඩුත් භාවිත කල යුතු වෙනවා.

මෙහිදී දරුවාට එම සෙල්ලම් බඩුවෙන් අපේක්ෂිත අරමුණ කුමක්ද යන්න වටහා ගැනීම ඔබ විසින් කලයුතු වේ.සමහරක් විට ඔබට දරුවා වෙනුවෙන් තෝරාගන්න සෙල්ලම් බඩුවේ යම් යම් අංග නොතිබිය යුතු වීමද විශේෂයක්.

උදාහරණයක් ලෙස පෙනීම සම්බන්ධ දුර්වලතා ඇති දරුවා හට ඒ සඳහා වර්ණවත් සෙල්ලම් බඩු ඔබ තෝරා ගනිද්දී ඔබ ශබ්දය හඬවන සෙල්ලම් බඩු තෝරා නොගත යුතු වෙනවා.

දරුවා යමක් අතින් අල්ලාගැනීමේ අපහසුවෙන් පෙලේ නම් සෙල්ලම් බඩුවක් තෝරාගන්න විට ඒ ගැනත් සැලකිලිමත් වන්න.හැම විටම පහසු මිටක් සහිත සෙල්ලම් බඩුත් , තියුණු දාර සහ මුළු රහිත ඒවත් වඩා සුදුසු බව සිහි තබා ගන්න .මන්ද මේ දේවල් මගින් අනතුරු ඇතිවිය හැකි බැවිනි. දරුවාගේ අත සහ ශරීරය ට පහසුවෙන් හසුරවා ගත හැකි සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්නට ඔබට වෘත්තීය චිකිත්සක වරයා උපදෙස් දෙනු ඇත.

දරුවකු සෙල්ලම් කිරීමට යෙදවීමෙන් විවිධ දේ ඉගන ගනියි.අප සෙල්ලම් බඩුවක් තෝරාගැනීමේදී එම උගත යුතු ක්‍රියාවන් ගැන අවබෝධ කරගත යුතුය.ඇතැම් විට ඔබ ඉතා මිළ අධික සෙල්ලම් බඩු හුදෙක් දැකුම්කලු බව හේතුවෙන්ම දරුවාට අරන් දෙන්නට පෙළඹෙනු ඇත.නමුත් හොඳින් නිර්ක්ෂණය කල විට ඔබට වටහා ගත හැකි සුලබම කාරණය නම් දරුවන් රුචි වන්නේ ස්වභාවික තත්ත්ව වලට සමීප සෙල්ලම් බඩු බවයි.

විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත දරුවන් සඳහා වැලි සහ ජලය සමග කරනා සෙල්ලම් ක්‍රම ඉතාම ප්‍රථිපල දායක වේ.මෙහිදී දරුවාගේ ආරක්ෂාව සහ හැසිරවීම ගැන ඔබ වග බලා ගත යුතුවේ.

වැලි සහ ජලය සමග සෙල්ලම් කිරීම තුලින් දරුවාගේ ස්පර්ශ සංවේදනය මෙන්ම නිර්මාණශීලි බව, සාමුහික ක්‍රියාකාරකම්,එමෙන්ම සමායෝජනය ද ඔප මට්ටම් වේ. ඔබට අවැසි නම් සෙල්ලම් බඩු මිලදී ගන්නාවිට මේ සඳහාම නිර්මාණය කල  ප්ලාස්ටික් බඩු ( beach set )  මිලදී ගන්නට හැක. 

නමුත් ඉඳහිට දරුවන්ට පොල් කටු කීපයක් ,ප්ලාස්ටික් වතුර බෝතල් කීපයක් සමග බේසමක් දෙන්න..ඔවුන් නිදහසේ සහ වඩා උද්යෝගයෙන් දෙවන අයිතමයන් සමග සෙල්ලම් කරනු ඇත.මේවා සාපේක්ෂව මුදලක් නොයෙදවෙන දේවල් මෙන්ම අනතුරු දායක බවින් ද අඩුය.

ඔබ ඔබේ දරුවන්ට සෙල්ලම් බඩු නිර්මාණය කර දී තිබේද..?

බොහෝ විට නැත.නමුත් මා රාගම පුනරුත්තාපන රෝහලේ සේවය කරන කාලයේදී දෙමාපියන් හා එක්ව විවිධ සෙල්ලම් බඩු දරුවන් වෙනුවෙන් ප්‍රතිකාර මාලාවන් අතරේදීම කළ අතර ඒවා ඉතාම ප්‍රථිපල දායක විය.

මෙයට හේතු වන්නේ ඔබ ඔබේ දරුවාට යමක් නිර්මාණය කරන විට ඔබ දරුවාගේ විශේෂ අවශ්‍යතාවයක් ගැන හොඳින් සිතා බැලීමයි.එම සිතා බැලීමෙන් අනතුරුව ඔබ ඔබේ දරුවාටම , ඔබට සොයාගත හැකි ද්‍රව්‍ය වලින් සෙල්ලම් බඩුව සමහරක් විට දරුවන් වෙනුවෙන් ඔබට පරිසරයේ විවිධ දේ සෙල්ලම් භාණ්ඩ ලෙස යොදාගන්නට සිදු වනු ඇත.

කෘතීම පරිසරයකට වඩා එවැනි පරිසරයක දරුවා සමග සෙල්ලම් කිරීම දරුවාට බොහෝ සංවේදන ලබා දෙයි.

දරුවා සෙල්ලම් කිරීමට යොදවන විට තනි ක්‍රීඩා සහ සෙල්ලම් සඳහා මෙන්ම සාමුහික ක්‍රීඩා/සෙල්ලම් වෙතද යොමු කරන්න.ඒ යොදවන අවස්ථාව කුමන අරමුණක් ද ලෙස ඔබ විසින් වටහා ගෙන තීරණය කල යුතු වෙනවා.

සෙල්ලම් කිරීම තුලින් දරුවෙක්ගේ කායික, මානසික මෙන්ම අවබෝධාත්මක කුසලතාද ගොඩනැගිය හැකියි.සාමුහික කටයුතු කිරීම, සමායෝජන ක්‍රියාවලින්, හුවමාරු කරගෙන ක්‍රියා කිරීම, ඉවසීම,ආදිය මෙන්ම ප්‍රසංශාව , අගය කිරීම ආදී කුසලතා රැසක් මේ තුලින් දරුවාගේ ජිවිතයට එකතු වෙනවා.

මෙම තත්වය විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත දරුවකුගේ පමණක් නොව සාමාන්‍ය දරුවකුගේද ජිවිතයට ඉතා වැදගත් වෙනවා.

දරුවාට අනුකරණයට ඉඩ දෙන්න.මෙය ඔබට සෙල්ලම් කිරීම තුලින්ම පුහුණු කල හැකියි.සෙල්ලම් ගෙවල්, කඩයක්, පාසලක් ආදී පරිසර නිර්මාණය කරමින් අපි සෙල්ලම් කල අපේ ළමා විය සිහි කරන්න.

එයින් නිරායාසයෙන් අප උගත් දේ අද දරුවන්ට ආයාසයෙන් හුරු කරවන්නට වීම පාසල් අධ්‍යාපනයේ මුල සිටම දකින්නට ලැබෙන්නේ ඒ නිසයි.ගෘහස්ත කටයුතු අනුකරණය, සෙල්ලම් බත් ඉවීම ආදිය තුලින් දරුවා ඉගන ගනී.එමෙන්ම පවුලේ සාමාජිකයන් අනුකරණයෙන් අදාල සාමාජිකයන්ගේ වගකීම්,යුතුකම් ( family roles  )ආදිය ගැන ද දරුවා ඉගන ගනී.

ඉතින් වටහා ගන්න..සෙල්ලම් කිරීම යනු දරුවාගේ ජිවිතයේ ඉදිරි පියවර සඳහා අඩිතාලමයි.

ඒ තුලින් දරුවාට උගන්වන්න.ඔබත් ඉගන ගන්න.


Sunday, February 25, 2018

19. ඔබේ දරුවා සායනයට ගෙන යන විට

ඔබේ දරුවා ගැන ඔබ සටහන් තබාගන්නවාද ?

ඔබේ විශේෂ දරුවා විවිධ සායන සඳහා ඔබට  රැගෙන යන්නට සිදුවේ.

එම සායන සතියකට වරක්, මසකට හෝ මාස තුනකට වරක් ලෙසින් කාල පරතර අනුව ගෙන යා යුතු වේ.ඔබ එක වරක් සායනයකට ගොස් ඊළඟ වතාවට සායනයට යන විට මුල් සායනයෙදි ඔබට දුන් උපදෙස් කෙතෙක් දුරට ඔබට මතකයේ රැඳේ දැයි ඔබ සිතන්න.

බොහෝ විට වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලය ට ඔබේ දරුවා එක් දරුවෙක් වන අතර පළමු වතාවේදී ඔබේ දරුවා සම්බන්ධ කරුණු කාරනා ඊළඟ වතාවේදී ඔවුන් යළි විමසන්නේ ඔබ විසින් සම්පාදනය කරන කරුණු මතය.ඒ හැරුණු විට යම් යම් ලිඛිත සටහන් ඔබ වෙත ලබා දෙනු ඇත.නමුත් ඔබ නිසි ආකාරයෙන් මෙම සටහන් තබා නොගත්තේ නම් එම සටහන් කොළ ගොඩක් පමණක් වනු ඇත.

ඔබ ඔබේ දරුවා ගේ ලිපි ගොනුවක් මනා ලෙස සකසා තබාගත යුතුය.මා වෙත රැගෙන එන ඇතැම් දරුවකුගේ වෛද්‍ය වාර්තාවක් නිරීක්ෂණය කරන්නට ඉල්ලීමේදී දෙමව්පියන් එම ලිපි ගොනු අදිමින් වෙහෙස වන ආකාරයට අනුව ඔවුන් මෙන්ම මාද ඉතා අපහසුතාවයට මෙන්ම කාලය නාස්ති වීමකටද ලක්වේ.චැනල් බිල්, ඖෂධ තුන්ඩු වැනි අනවශ්‍ය කොළ කැබලි ඔබගේ ලිපි ගොනුව පුරා දැනටමත් විසිරි තිබෙන්නට පුළුවන.

ඔබ විසින් මේ සරල පියවර කිහිපය ඒ සඳහා අනුගමනය කර බලන්න.

දරුවාගේ විවිධ සායන සඳහා වෙනම ලිපි ගොනු තබා ගන්න.එම ලිපි ගොනු සිත් ඇදගන්නා සුළු ලෙස තබා ගන්න.ඔබේ දරුවා විශේෂ දරුවකු වූ පමණින් ඔහු හෝ ඇය සම්බන්ධ සියලුම දේ නොසැලකිලිමත් ලෙස තබා නොගත යුතුය.ඔබේ දරුවා ගැන ඔබ කෙතෙක් සැලකිලිමත් ද යන්න එම ලිපි ගොනුව දෙස බැලීමෙන්ම වටහා ගත හැකිය.

ඔබට ලිපි ගොනු වෙන් කර තබා ගැනීමට විවිධ වර්ණ භාවිත කල හැකියි.එම අදාල ලිපි ගොනුවට අඩංගු වන කරුණු සහ විවිධ වාර්තා ආදිය දින පිළිවෙලට අනුව ගොනුවට අමුණන්න.

දරුවා සම්බන්ධ විවිධ පරීක්ෂණ සහ එයට අදාල වාර්තා ඔබ අනුපිලිවෙලට අමුණා ගැනීමෙන් ඒවා පරිශීලනය ඉතා පහසු වේ.එමෙන්ම ඉතාම පරණ වාර්තා වෙනම පවත්වා ගන්න..ලිපි ගොනු අනවශ්‍ය ලෙස විශාල වීම ඔබට කරදරයකි.

වෘත්තීය චිකිත්සක වරියක් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් මා අනුගමනය කරන ප්‍රතිකාර පිළිවෙලෙහි දෙමවුපියන්ට නිවසේදී පවත්වාගෙන යා යුතු ක්‍රියාකාරකම් මාලාවක්ද සැපයේ .

සමහරක් දෙමවුපියන් මේ සඳහා වෙනම පොතක් රැගෙන එන අතර ඇතැම් අය කොළ කැබැල්ලක ඒවා ලියගනිති.නමුත් එම කොළ කැබලි අස්ථාන ගත වීමේ අත්දැකීම් ඉතා වැඩි හෙයින් මම බොහොමයක් දෙනා හට පොතක් රැගෙන විත් ඒවා ලියා ගන්නා ලෙස පවසමි.ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් ඔබ විසින් වාර්තා තබා ගත යුතු වේ.

ඔබේ දරුවාගේ පියවරෙන් පියවර ලැබෙන දියුණුවීම් ඔබට සියල්ලම දින වකවානු සමග මතකයේ තබා ගත නොහැක.ඒවා සටහන් තැබීම වැදගත් වන්නේ එබැවිනි.සමහරක් සටහන් වගු ලෙස තබා ගත හැකිය.දින සටහන් ලෙස දරුවාගේ චර්යාව සටහන් කිරීමටද සමහර විට ඔබට සිදු වේ.මේ සඳහා ඔබට දිනපොතක් හෝ ඒ හා සමාන පොතක් තබා ගත හැකිවේ.

දරුවාගේ ඉතාම සුළු දියුණුව පවා සටහන් තබා ගන්න.එය ඔබට මෙන්ම දරුවාටද හොඳ උත්තේජයක් වන අතර, ඔබේ සෞඛ්‍ය කාර්ය මණ්ඩලයටද ඉදිරි වැඩ සටහන් පවත්වා ගැනීමට රුකුලක් වේ.එමෙන්ම දරුවාගේ සටහන් සියල්ල ආරක්‍ෂිත සහ පහසුවෙන් රැගෙන යා හැකි ගමන් මල්ලක රැගෙන යන්න.එසේ නොමැතිව ලිපිගොනු සහ දරුවා යන දෙකම අතේ ගෙනයාම නිසා ඔබ අපහසුතාවයට පත්වේ.

මෙම කරුණු කිහිපය ඔබ හොඳින්ම දන්නා නමුත් බොහොමයක් දෙමව්පියන් අතින් නොකෙරෙන මෙන්ම අතපසු වන ඒවා හෙයින් මෙලෙස සටහන් කර තබමි.



18. ඔබේ දරුවා වෙනස් ද....?






දරුවෙක් ගේ සුන්දර ප්‍රියමනාප පෙනුම වගේම ඒ දරුවා හැසිරෙන ආකාරය ගැන දෙමවුපියන් වන ඔබ කෙතරම් දුරට සැලකිලිමත් ද ?මොන තරම් පෙනුමෙන් සුන්දර දරුවකු වුවත් නිවැරදිව හැසිරෙන්න දන්නේ නැත්නම් එහිදී එයට ප්‍රධාන වගකිව යුත්තා ලෙස ලෝකය ඇඟිල්ල දිගු කරන්නේ අම්මේ තාත්තේ ඔබටයි.

සමහරක් විට ලෝකය හැල්මේ දුවයන විට ඔබෙන් වන අතපසු වීම් ඉතා සුළු කොට සලකන්න ඔබ පෙළඹෙන්න පුළුවන්.නමුත් කාලය සමග ඒ සුළු තත්ත්ව මහා තත්ත්ව බවට පත්වී ගැටළුවක් වන්නට පටන් ගත විට අපි විසඳුම් සොයායන්න පටන් ගන්නේ හිස ගිනි ගත් අන්දමට.

මේ එවන් සිදුවීමක්...

මලිති කොළඹ ප්‍රධාන පාසලක තුන් වන ශ්‍රේණියේ ඉගනුම ලබන හරි අපූරු දැරියක්. ඇය පෙනුමෙන් අවුරුදු අටකට වඩා වැඩි පෙනුමක් ගත්තත් ඉතාම සිත් ඇදගන්නා සුළු සුරතල් බවක් නිතරම ඇය වෙතින් දිස් වූවා.

මලිති මා වෙත යොමු වුණේ අහම්බෙන්. මලිතිගේ නෑ සොහොයුරියක් වරක් මා වෙතින් ප්‍රතිකාර ලබාගන්නා ලදුව බොහෝ ගැටලුකාරී තත්ත්ව වලින් මිදී තිබුන නිසා මලිතිවත් මා වෙත යොමු කරන්නට මුලික උපදෙස් දී තිබුනේ ඔවුන්.මලිති ට තිබු ගැටළු තරමක් වෙනස් ඒවා බැවින් මලිතිගේ මව ඇය මා වෙත රැගෙන ඒමට පෙර දුරකතනයෙන් මලිතිගේ ගැටළු සම්බන්ධව දීර්ඝ වශයෙන් විස්තර කර දැනුවත් කරන්නට යෙදුනා .

මෙවැනි දරුවකු සම්බන්ධ ප්‍රතිකාර පටන් ගන්නට පෙර ඇය හෝ ඔහු සම්බන්ධව කරුණු කාරනා රාශියක් දැනගෙන සිටීම වැදගත්.සමහරක් කරුනු දරුවා ඉදිරිපිට විමසන්නට නොසුදුසු ඒවා බවත් ඔබ වටහා ගත යුතුයි.
මලිති සම්බන්ධ ගැටළු වලදී ඇයගේ මව ගෙන හැර පෑ ප්‍රධානම අංගය වුණේ ඇයගේ චර්යාවේ ඇති අසාමාන්‍යතාව්‍යයයි.

මේ සමගම ඇය ඉගනීමට දක්වන මැලිකමද ලොකු ගැටළුවක් වුණා.මලිතිගේ වැඩිමහල් සොයුරිය ඉගනීමට ඉතා දක්ෂ ලෙස සමත් වෙද්දී මලිති ගේ මේ ඉගැනුම් කටයුතු සඳහා දක්වන මැලිකම දෙමවුපියන්ට සහ ගුරුවරුන්හට ඉතා ලොකු ගැටළුවක් වුණා.

ඇයගේ අසාමාන්‍ය චර්යා අතර නිතර බොරු කිම්, සුළු සුළු සොරකම් කිරීම්, නොකඩවා අනුන් හට බාධා ඇතිකිරීම්, අසාමාන්‍ය ලෙස තැනට උචිත නොවන සේ කතා කිරීම ආදී බොහෝ  කරුණු තිබුණා. මේ ගැටළු සම්බන්ධව මලිතිගේ මව මා හා පැවසීමට අනතුරුව මලිති මා හමුවට ගෙන ආවා.

ඉතා මිත්‍රශීලි දැරියක් වුන මලිති සායනයට පැමිණ මා අසලින් අසුන් ගත්තේ මඳ කුලෑටි කමකින් යුතුවයි.මා උපදෙස් දී තිබුන අන්දමට මලිතිගේ මව ඇය ව රඳවා පිටතට ගියා.

මා මලිතිගේ සාමාන්‍ය තොරතුරු සම්බන්ධව , එනම් පවුලේ පාසලේ තොරතුරු සම්බන්ධව විමසමින් ඇය හා සංවාදයක් ගොඩ නගා ගත්තත්, මලිතිගේ පිළිතුරු වල තිබුනේ හරිම අසංවිධානාත්මක බවක්.

අසන පැනයට ඉතා කෙටි පිළිතුරක් දෙමින් ඇය ඉන් ඔබ්බට ඇයට අවශ්‍යවූ හාත්පසින්ම වෙනස් දෙයකට සංවාදය හරවා ගත්තා.ඇය කතාවට ඉතා රුචි වුවත් ඒ මුළු කතාවම එකින් එකට නොගැලපෙන දේවල් ගොන්නක්ම පමණක් වුණා.

මලිතිගේ මව මා හට දැන්වූ ගැටළු සම්බන්ධව මා ඇය සමග කතා කලේ ඉන් පසුවයි.මේ වන විට සාමාන්‍ය කතා බහ තුලින් මලිතිගේ හිත තුළ මා ගැන විශ්වාසයක් ගොඩ නැගෙමින් පැවතුනා.ඇය මා හට පවසන දේ මවට නැවත නොපවසන සේ ඇය පුන පුනාම කියා උන්නා.ඇයගේ එම විශ්වාසය රැකෙන අන්දමට ම ඉතා පරෙස්සමින් කටයුතු කල යුතු වුණා.

මලිති වැනි දරුවන් අද සමාජයේ ඉතා බහුලයි.වැඩිහිටියන් වන ඔබ සහ මා ඇතුළු සියල්ලන්ම නොදැනුවත්කමින් කරන අනර්ථකාරී ක්‍රියාවන් ඇතැම් දරුවන්ට කෙතෙක් දුරට බලපානවාද යන්නට මළිති හොඳම නිදසුනක්.

මලිතිගේ දෙමවුපියන් කොළඹ පෞද්ගලික ආයතන දෙකක විධායක ශ්‍රේණියේ නිලධාරීන්.අතිශය කාර්ය බහුල වුවත් දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ඔවුන් තම දරුවන් කොළඹට ආසන්නයේ වූ මිත්තනියගේ නිවසේ සවස් වන තුරුම නවතා ඉන් පසු වැඩ අවසන්ව යනවිට නිවසට කැඳවා ගෙන යාමට පුරුදු වී තිබුණා.

මලිතිගේ මිත්තනිය මුළු දිවා කාලය පුරාම රුපවාහිනිය නැරඹීමට පුරුදුව සිටියා.මලිතිගෙන් මා ඇය පාසල් ගොස් මිත්තනියගේ නිවසට පැමිනි පසු කරන වැඩ කටයුතු ගැන පවසන්නැයි ඉල්ලා සිටිය විට එකකට පසු එකක් රුපවාහිනී වැඩ සටහන් ගැන කියවගෙන යන්නට වුණා.

මේ ලෙසටම මලිති කියවගෙන යද්දී මා හට වැටහුනේ ඇය සියලු පාඩම් වැඩ අතපසු කරමින් රුපවාහිනිය ඉදිරියට වී සිටින බව දෙමවුපියන්ට පවා අයත් මිත්තනියත් වසන් කරන බවයි.මලිති මෙවන් ඇබ්බැහි වීමකට පත් වීම තනිකරම දරුවාගේ දුර්වල කමක් වීමට නොහැකි බව සිහි කල යුතු කරුණක්.මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන්නේ වැඩිහිටියන්ගේ චර්යා වන්.

නිතර නිතර පාසල් වැඩ සහ ගෙන යායුතු පොත් පත් අමතක වන බව මලිති කියුවා.ඇයගේ මවද කලින් කියා සිටියේ ඇය නිතරම පොත් පත් නැති කරගන්නා අතර ඒ ගැන විමසු විට බොරු කීමට පෙළඹෙන බවයි.තුන්වන ශ්‍රේණියේ දරුවකු සතුවිය යුතු බුහුටි බව සහ පිළිවෙල ඇයගේ පොත්පත් වල තිබුනේ නැහැ.එමෙන්ම පාසලේදීත් නිවසේදීත් බොරු කීමට සහ සුළු සුළු සොරකම් කිරීමටද ඇය පෙළඹී සිටියා.

මා හා මලිතිගේ මව කලින් කතාබස් කල විට මා හට දැන්වූ අන්දමට ඇය ළමා මනෝ වෛද්‍ය තුමියක් වෙතත් මා වෙත ඒමට පෙර යොමු කරැ තිබුණා.එතුමියගේත් අදහස වී තිබුණේ ඖෂධ ප්‍රතිකාරයකට යාමට පෙර මලිතිගේ චර්යා හැඩ ගැස්විමකට ලක් කළ යුතු බවයි.වෘත්තීය චිකිත්සක ප්‍රතිකාර මාලාවක් මා ඇය වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළේ මේ ඔස්සේයි.

වෘත්තීය චිකිත්සක ප්‍රතිකාර යටතේ මලිතිගේ චර්යා සංවිධානය ( Behavioural Modification ) කිරීම සඳහා සරල යෝජනා මාලාවක් මා ඇයට ඉදිරිපත් කළා.
මලිති වැනි දරුවන් හා ක්‍රියාකිරිමේදී ඔවුන්ගේ ආත්ම විශ්වාසය බිඳ නොවැටෙන අන්දමට කටයුතු කල යුතුයි.මලිති සම්බන්ධයෙන් මා ගත් මුල් පියවර ඇයගේ අපිළිවෙල තත්වයට වෙනසක් එක කිරීමේ දෛනික කටයුතු පෙළගැස්මක් කිරීමයි.(Structuring the Day) මෙය මුලිකවම මලිතිගේ අදහස් වලට ගරු කරමින් සිදුකල යුතුව තිබුණා.

දවසේ ක්‍රියාකාරිත්වයන් නිසි කාලසටහනකට අනුව පෙළ ගැස්විමක් කල යුතු වූ අතර එහිදී දරුවා නොසැලකිලිමත්ව ඉටු කල ඇඳුම්, පොත්පත් තැන තැන දැමීම අමතක වීම හා නැතිවීම ආදිය අවම කරගත හැකි බව ඒත්තු ගන්වනු ලැබුවා.

මලිති රූපවාහිනියෙන් මුදවා ගැනීම නම් එතරම් පහසු කාර්යයයක් වුණේ නැහැ. එයින් මා වටහා ගත්තේ ඇය රුපවාහිනි නාට්‍ය වලට කෙතරම් ඇබ්බැහි වීමක් වී ඇත්ද යන්නයි.නමුත් වක්‍ර මාර්ගයෙන් කරන යෝජනා සහ ඉල්ලීම් අනුව ඇය මුලින්ම වැඩසටහන් කීපයක් ඇත හැර දැමීමට එකඟ වුණා.එම කාලය යොදාගනිමින් ඇයට කල හැකි පාඩම් වැඩ සම්බන්ධ ව තීරණයක් ගැනීමට ඇයටම ඉඩ සලසා දෙනු ලැබුවා.

මා මින් අදහස් කරනුයේ දරුවා කියන කරන සියලුම දේ ඒ අන්දමින් පිළිගත යුතු බව නොවේ යයි ඔබ වටහා ගත යුතුය.දරුවාගේ නිවැරදි අදහස් වලට ඉඩ දීමෙන් ඔහු හෝ ඇය ප්‍රතිකාර මාලාවකට අනුගත කරගැනීම පහසු වේ.ඔවුන්ගේ නිවැරදි අදහස් වලට වැඩිහිටියන් වන අප ගරු කරන බවක් වැටහීම ඔවුන්ගේ ආත්ම විශ්වාසය වැඩි කරදීමට ද හේතු වේ. 


මලිතිට පාසල් වැඩ කටයුතු කිරීම සඳහා ඇයගේ අවශ්‍යතාවයන්ට ගැලපෙන නිස්කලංක පරිසරයක් තනා දෙන්නට මම ඇයගේ දෙමවුපියන්ට යෝජනා කළා.මා තේරුම් ගත් අන්දමට මලිතිට ගෝචර වන පාඩම් පරිසරයක් එහි නැතිවීම මේ ඇබ්බැහි වීම් වලට හේතුවක් වුණා.දිනපතා නින්දට පෙර පොත් මේසය සහ බෑගය සැකසීම තුලින් ඇයට අමතක වීම් සහ අතපසු වීම් අවම කරගත හැකි වුණා.

මලිති සම්බන්ධ තරු පුවරුවක් ( star chart )  නිර්මාණය කරන්නට මා ඇයගේ මවට කියා දුන්නා.මෙය ඇයගේ පොත් මේසය ආසන්නයේ නිතර පෙනෙන සේ තැබිය යුතු වූ අතර ඇයගේ සෑම සාර්ථක පියවරක් වෙනුවෙන් ඇයට තරුවක් හිමිවුණා.

ඇයගේ ඉලක්කයන් සපුරා ලු කල ඇයට යම් ත්‍යාගයක් පිරි නමන්නට යෝජනා කරනු ලැබුවා.( token economy  ) මෙය දරුවාට දෙන අල්ලසක් ලෙස වරදවා තේරුම් ගත යුතු නොවේ. මන්ද මේ ක්‍රමවේදය දරුවාගේ යහපත් ක්‍රියා ඉස්මතු කරවීමට යොදාගන්නා දෙයක් මිස අනවශ්‍ය පොරොන්දු දීමක් නොවන හෙයිනි.

මලිති වැනි දරුවන්ගේ චර්යා රටා වල නොගැලපීම් බොහොමයකට හේතු වන්නේ වැඩිහිටියන්ගේ අනිසි ක්‍රියාකාරිත්වයන්.හොඳ නරක නිසි ලෙස අවබෝධ කරගත නොහැකි එමෙන්ම නිසි ලෙස කාලය හා ඉගැනීම තනිව  කළමනාකරණය කර ගත  නොහැකි වයසක සිටින මෙවැනි දරුවන්ට වැඩිහිටියන්ගේ නිවැරදි මග පෙන්වීම ඉතා අවශ්‍යයි.

වැඩිහිටියන් ලෙස සීමාවක් නොමැතිව ටෙලිනාට්‍ය ආදිය නැරඹීමට හුරු වීම දරුවන්ටද ලබා දෙන්නේ අනිසි උත්තේජනයක්.

මලිතිගේ මෙවන් ගැටලුවක්ද ඉස්මතු වෙමින් තිබුණා.වයස අවුරුදු අටක් වුවද ඇයගේ වැඩිහිටි පිරිමි පාර්ශ්වයන් වෙත අනවශ්‍ය ආකර්ෂණයක් ද දකින්නට ලැබීම මා තුලත් සියුම් තැති ගැන්මක් ඇති කළා.මෙවන් වයසකදී මෙවැනි දේ නිසා ඇතිවිය හැකි භයානක ප්‍රතිපල ගැන අමුතුවෙන් ලිවිම අවශ්‍ය නැහැ.

දරුවන් සම්බන්ධ චර්යාත්මක ගැටළු වලදී මුළු පවුලම එක්ව කටයුතු කිරීම ඉතා වැදගත් වෙනවා.අන්‍යොන්‍ය අවබෝධය මගින් මෙවන් ගැටළු බොහොමයක් පහසුවෙන් නිරාකරණය කරගත හැකියි.

මේ සියලු යෝජනා මාලාවන් සමග මලිති වෙත සරල ලෙසින් අවවාදාත්මක උපදෙස් කිහිපයක් දෙනු ලැබුවේ, බොරුකීම ආදියේ අනිටු විපාක පැහැදිලි කරදෙමින්.සති තුනකට පමණ පසු දුරකථන ඇමතිමකින් මලිතිගේ මව මා හා පවසා සිටියේ වෙනදාට වැඩ යම් ප්‍රමාණයක හැසිරීම් රටාවේ වෙනසක් මලිතිගෙන් විද්‍යාමාන වන බවයි.

මෙවන් දරුවන්ගේ චර්යා රටා සහ පුරුදු පුහුණු වූ ගති ලක්ෂණ වෙනස් කිරීම එතරම් පහසු නැහැ.නමුත් ඉවසීමෙන් සහ පිළිවෙලකට අනුව ක්‍රියා කලවිට දරුවන් අනිසි දෙයින් මුදවා ගත හැකියි.

ඔබ ඔබේ දරුවාට නිවැරදි පුර්වාදර්ශය වන්න.එතැනින් පටන් ගත් කල ..
නොහැක්කක් නොමැති බව ඔබටම වැටහෙනු ඇත.


Saturday, October 14, 2017

17. ස්නායු ආබාධයක් ගැන කරුණු ටිකක්




මේ ලියන පෝස්ටුව..අද බොහෝ දෙනාට හුරු ස්නායු ආබාධ තත්වයක් ගැන...
ගිලන් බාරේ සින්ඩ්‍රෝමය....
මෙහි සම්පූර්ණ නම  Guillain Barre Landry Syndrome
අද බොහෝ දෙනා මේ රෝග තත්වය ගැන යම් ප්‍රමාණයකට දන්නවා...
ඉතින් මගේ මේ පෝස්ටුව ඒ සම්බන්ධ වැඩි දුර කරුණු ඔබට ගෙන ඒවි...


අපි හැමෝම පුංචි කාලේදී විද්‍යාව හදාරන කොට ඉගන ගත්තු ස්නායු සෛලය මතකද...?

මේ ඉන්නේ එයා තමයි....



ඉතින් මේ ස්නායු සෛල දෙකක් හරහා...සංවේදනයක්...ගමන් කරන්නේ ස්නායු පණිවිඩයක් ලෙසයි...
ස්නායු සෛලයක උත්තේජනය ගමන් කිරීමේදී මයලින් කොපුව වැදගත් වෙනවා....මුළු පාඩම ම මතක් කරදෙන්න ඉඩ නම් නැහැ..ඒ වුනාට යන්තමට හරි අපි කාටත් මේක මතකයි නේ...?
මයලින් කොපුව තියෙන්නේ ස්නායු සෛලයේ ඇක්සෝනය (axon) වටා...
මේ මයලින් කොපුවෙන් කරන්නේ ස්නායු උත්තේජනය ගමන් කරන එක වේගවත් ව කරදීමයි...

ගිලන් බාරේසින්ඩ්‍රෝමයේදී වෙන්නේ මේ මයලින් කොපුවට හානි සිදු වීමයි..මෙය වන්නේ කොහොමද කියා හරියටම කියන්නට බැරි වුනත්....අපේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ වන කුමක් හෝ ප්‍රශ්නයක් නිසා තමයි මෙය වෙන්නේ...බොහෝ විට බැක්ටීරියා හෝ වයිරස් තත්වයක් නිසා මෙය ඇති වෙන්න පුළුවන්...මේ දෙකම නිසා ප්‍රතිශක්තිකරණයට හානි වෙනවා නේ...

කොහොම වුනත්....ගිලන් බාරේ සින්ඩ්‍රෝමය  ට හේතුව...එහෙම නැත්නම්..cause එක...හැමතිස්සෙම කියවෙන්නේ unknown...කියලයි...
සමහර විට මේ මයලින් කොපුවට පමණක් නොව ඇක්සෝනයටත් හානි කරනවා....

මතක තබාගත යුතු තවත් දෙයක් වන්නේ ..මෙහිදී හානි වන්නේ බාහිර ස්නායු පද්ධතියට අදාළ ස්නායු වලටයි...

ඉතින් මෙහෙම වුනාම වෙන්නේ මොකක්ද කියලා හිතාගන්න පුළුවන් නේද...?
ස්නායු සෛලයේ උත්තේජන ගමනේ වේගය අදාළ වීමයි...
ස්නායු සෛලයකින් කෙරෙන දේ ...දන්නවා නේද,,...?

මොලයෙන් එන පණිවුඩ අදාළ ඉන්ද්‍රියයන් කරා රැගෙන එම සහ..ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් ලැබෙන පණිවුඩ මොලය කරා ගෙන යාම..යන දෙකම මෙහිදී ස්නායු විසින් කරනු ලබනවා..

ඉහත තත්වය සිදුවූ විට ..ස්නායුවට බැහැ..මොලයෙන් දෙන පණිවුඩය අදාළ මාංශ පේශි වෙත් නිවැරදි ව සහ කාර්යක්ෂමව ලබා දෙන්න....මෙහිදී සිදුවන්නේ ..ඉන්ද්‍රියයන් සහ අවයවයන්...ක්‍රියාකාරී වීම වැළකීමයි...
ඒ වගේම මොළයට ඉන්ද්‍රියයන්ගේ සිට නිවැරදි ලෙස පණිවුඩ නොයන නිසා....සංවේදනයන් ආදිය අපි වටහා ගන්නෙත් වැරදි විදියට...

ඉතින් මේ දෙයාකාරයෙන්ම රෝගය නිසා,....බලපෑම් ඇති වෙනවා...

ගිලන් බාරේ සින්ඩ්‍රෝමය සෑදුන කෙනෙක් මුලින්ම කියන්නේ ඔවුන් ගේ අත් සහ පාද වල හිරිවැටීම් සහ ක්‍රියාකාරී වීමේ ගැටළු ඇති වුන බවයි..මීට හේතුව..අත් සහ පාද පිහිටා ඇත්තේ මොලයේ සිට බොහෝ දුරකින්  ස්නායු සම්බන්ධතා සහිතව බැවින්....මේ නිසා..මුලින්ම ඈතින් ඇති අවයව වල තමයි..ගැටලුව ඇති වෙන්නේ...


මෙම රෝගය වයස් මට්ටමක් , ස්ත්‍රී පුරුෂ බේදයක්...හෝ තරාතිරමක් නැතුව ඕනම කෙනෙකුට හැදෙන්න පුළුවන්...ඉස්සර නම් මෙය ටිකක් දුර්ලභ රෝගයක් ..ඒ කියන්නේ 100,000 න් එක් අයකුට වගේ හැදෙන බවයි කිව්වේ..අනේ මන්දා...දැන් නම්...අපේ රෝහලට මේ වර්ගයේ අය හරියට එනවා...

රෝගීන්ගේ රෝග ඉතිහාසය බැලුවම කියවෙන එක දෙයක් තමයි...මෙය වෙන්නට පෙර ඔවුන්ට බොහොමයක් විට...යම් රෝගයක්...ශ්වසන හෝ ආමාශයික/ ආන්ත්‍රික පද්ධති අදාළ රෝගයක් වැලදී තිබිල තියනවා...
මේ හා සමගම ඇති වන අප්‍රාණික තත්වය සහ දැනීමේ මඳකම..දිනක්..දින කීපයක් ..සතියක් ..වගේ කාලයක් තුල ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩි වීගෙන යනවා...හුස්ම ගැනීමේ සහ ආහාර ගැනීමේ අපහසුතා ද මේ සමගම ඇති වෙන්න පුළුවන්...
එහෙම වුනොත් බටයක් දාලා ...හුස්ම ගැනීම පහසු කරනවා..
Tracheostomy කරනවා කියන්නේ එකටයි...


මේ රෝගය සමහර විට ජීවිත අවදානමක් සහිත වෙන්නත් පුළුවනි.

ඒත්..මුල් රෝග තත්වයන්ට නිවැරදි ව ප්‍රතිකාර කළහොත් ...මෙහි භයානක තත්වය මගහරවා ගත හැකියි...
ඉන් පසු කල යුතු වන්නේ ඉතුරු වන සංකුලතාවයනට ප්‍රතිකාර කිරීමයි..

මේ රෝගයට බෙහෙත් වලින් කල ප්‍රතිකාර වලට සමගාමීව ව්‍යායාම ප්‍රතිකාර ද අවශ්‍යයි..

භෞත චිකිත්සාව..
වෘත්තීය චිකිත්සාව
වගේම කථන චිකිත්සාව ද

 මේ රෝගීන්ට අවශ්‍ය වෙනවා..

මාංශ පේශි වල ඇති වන දුර්වලතා හේතුවෙන් ඇති වන ගැටළු සඳහා...මාංශ පේශි ශක්තිමත් කිරීමට ව්‍යායාම කල යුතුයි..



අත් වල ග්‍රහණය පවත් වා ගැනීමට වගේම..නිවැරදි ලෙස ඔවුන්ගේ එදිනෙදා කටයුතු කිරීමටද නැවත හැකියාව ලබාදිය යුතුයි...


මේ රෝගය සමග එන සංවේදන ගැටළු සඳහා..අදාළ සංවේදන ප්‍රතිකාරද කල යුතුයි..

ඒ වගේම..කතා කිරීමේ හෝ ආහාර ගිලීමේ ගැටළු උදෙසා කථන චිකිත්සක නිලධාරියකුගේ උපදෙස් ද වැදගත් වෙනවා...

ඇතැම් විට කෙනෙකු ඇවිදීමේ අපහසුතාවන් සහිත වෙන්නත් පුළුවන්..බොහෝ දෙනෙක් ඇවිද්දවන්නට හැකි වුවත් වයස සහ වෙනත් ගැටළු හේතුවෙන් රෝදපුටුවට සීමා වෙන්න සිදු වන අතලොස්සක් ඉන්නවා..ඔවුන් සඳහා...ඒ අදාළ පුහුණු කිරීමද කල යුතුයි..

මේ රෝගය ගැන ඔබට ඉතාම කෙටි හඳුන්වා දීමක් තමයි ..මේ සිදු කලේ..
ඉතින්....මොනවා හරි අහන්න තියේනම්...නොපැකිලව අහන්න...
දන්නා කරුණු කියාදෙන්නම්...


ස්තුතියි ඔබට 




Monday, October 2, 2017

16. මල් කැකුළු නොතලන්න





රැකියාව  බෙහෙවින්ම කාර්ය බහුල වුණත් මම රට තොට බලාගන්න ගොඩක් ඇවිද්දා...ඒ වගේම විවිධ සමාජ තල වල ඉන්නා විවිධ මිනිස්සුන් එක්ක ඇසුරට වැටිලා ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් ගැන හදාරන්න ලැබුණා...කෙටි කාලයක්තුළ  වුනත් ඔවුන් ගේ කතාබහ තුළින් දැනුණේ අමුතුම සංවේදනාවන් ....

මට පහු ගිය කාලේ එක විශේෂ ව්‍යාපෘතියකට සම්බන්ධව කටයුතු කරන්නට අවස්ථාවක් ලැබුණා.මේ හරහා ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශ කීපයක සායන පවත්වන්නට මම ත් සහභාගී වුණා.අපි එකම රටක එකම බිමක ජිවත් වෙන මිනිස්සු උණත්...අපි ඉන්නා උප සංස්කෘතීන් එක්ක ගත්තම ලොකු වෙනස් කම් තියනවා.විශේෂයෙන්ම මේ සමාජ තල වල ඉන්න අයගේ සිතුම් පැතුම්  හා සමාජීය ගැටළු වලට මුහුණ දෙන ආකාරය  විවිධයි.....

මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ කල එවන් සායනයකට පැමිණි ඇතැම් දරුවන්ගේ පවුල් තත්වය  හා ගැටළු ගැන මට ලියන්නට ඉතුරු වුනේ මහා දුක්බර අත්දැකීම්....


එම විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති දරුවන් සඳහා වූ සායනයට හැම විටම දරුවා රැගෙන ආවේ අම්මා හෝ තාත්තා නොවෙයි.බොහෝ විට මිත්තණිය තමයි පැමිණියේ...
එවන් එක දරු පැටියෙක් මගේ ලඟට යොමු කෙරුනේ ඇය කතා කිරීමේ ගැටළුවක් නොතිබුනත් කිසිම වචනයක් කතා කරන්නේ නැහැ කියන නිර්ණයේ සිට...මිට බලපාන චර්යාත්මක ගැටළුවක් වේදැයි විශ්ලේෂණයක් කරන්නටයි....
මගේ සියලුම උත්සාහ...රගපෑම්...නාටක ...ඔක්කොම අසාර්ථක වුනා.මේ දරුවා නෙවෙයි එක වචනයක් වත් කතා කලේ....
අවසානයේ මිත්තණිය සමග කල කෙටි කතා බහ තුලින් ගැටලුව හෙළි වුණා..
මේ කෙලි පොඩ්ඩි අවුරුදු 3ක වයසක උන්නේ..ඇයට වසර 2ක පමණ කාලයේදී ඇයගේ පියා මව ගෙල සිරකර මරාදමනු ලැබුවා ලු මේ දරුවා ඉදිරිපිටම.ඉන්පසු ඔහුද වස පානය කර සියදිවි හානි කරගනු ලැබුවා ලු...
මේ දරුවා ගේ ඒ කම්පන ස්වභාවය මත මේ කතා නොකරන තත්වය ඇති වී ඇතැයි අවසානයේ සොයාගනු ලැබුවේ...
මෙවන් සිදුවීම් එක්ක අද ලෝකය යන්නේ ඉදිරියටද පසුපසටද යන්න හිතන්න ඉතිරි වූ පැනයක්...
පුවත්පතක් බැලුවොත් අද දකින්නට හමුවෙන බොහෝ සිද්ධීන් නිසා ඉතිරි වන ගැටළු  වලට මුහුණ පාන්නේ දරුවන්...
ලෝකය මේ තරම්ම විෂම වෙන්නේ මන්ද යන්න කෙලෙස වටහා ගන්නද....

මෙවන් අත්දැකීම් මත ඒ ගත කල දින වකවානුව අත්දැකීම් බහුලයි...
සමහර අත්දැකීම් ගැන කතා කරන එක පවා මනසට වෙහෙසක් දෙන තරම්...
අපි වෛද්‍ය කණ්ඩායමටම මහා ගැටළු ඉතිරි කල දරුවන්ගේ කතා එමට තිබුණා...
එවන් එක කම්පනයක් ඉතිරි කල එක පුවතක්..ලිවිය හැකි මට්ටමෙන් මේ ලියා තබන්නේ....

චර්යාත්මක ව අසාමාන්‍ය ලෙස කලහකාරී වූ එක පොඩි පිරිමි දරුවෙක් මේ සායනයකදී මා වෙත යොමු කෙරුණා...ඔහු ගේ අධි ක්‍රියාකාරී ස්වභාවය මෙන්ම ඒ වයසේ කුඩා දරුවකු ගෙන් බලාපොරොත්තු විය නොහැකි මට්ටමේ කායික ක්‍රියාවන් ඔහු වෙතින් හඳුනා ගනු ලැබ තිබුණා...
මේ දරුවාගේ මව යම්තාක් නම්‍යශීලි ව කරුණු ඉදිරිපත් කලත් පියා සැමවිටම කරුණු සඟවන්න ලොකු උත්සහයක් දැරුවා...

අවසානයේ හෙළි කරගත් කරුණු තුලින් අප විශ්ලේෂණය කලේ..දෙමවුපියන් ගේ සම්බන්ධතා වයකදී තිබු  අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාවක් මේ දරුවා හොරෙන් හෝ නිරීක්ෂණය කර ඇති බවයි..
මඳක් සිතන්න...මෙහි ඇති ඛේදනිය තත්වය....නොමේරු දරුවකු අස්වාභාවික චර්යා රටාවන් අනුකරණය..ඔහුගේ පෞරුෂයට එක එල්ලේ බලපාන අන්දම...
මෙහි වරද කා අත විය හැකිද...කෙලින්ම මා නම් ඇගිල්ල දිගු කලේ දෙමවුපියන්ට..නමුත් ඔවුන් එයට අප විසින් ඉදිරිපත් කල විසඳුම් පිළිගත්තද යන්න සැකයක්....
අනාගතයේදී රට ට සමාජයට...අසාමාන්‍ය චර්යා රටා සහිත පුද්ගලයකු බිහි වීමේ මුල් අඩිතාලම එය විය හැකියි...

මෙවන් ඇති සංවේදී කතා ගොන්නක් මට අරන් එන්න ඉතුරු උණා....මේ කෙටි පෝස්ටුව...ලියවුනේ...ඒ හැඟීම මත...ජීවිතය දුන්නාට කන්න බොන්නට දුන්නාට...එය සියලු වගකීම් වල සමාප්තිය නොවේ...

දරුවන් මල් වැනියි..අපි අසා ඇත්තේ එලෙසින්....නමුත් ඒ මල් පරවන්නේ අනුන් දෑතේ ම නොවන බව මේ කතා වලින් හෙළි වෙනවා නේද....
අපි අපේ මේ මල් කැකුළු කෙලෙස රැක ගත යුතුද යන්න සමාජීය ගැටළුවක්...
ඉතින්...හිතන්නට යමක් ඉතුරු කර මෙම ලිපිය නවත්වන්නම් 



Sunday, October 1, 2017

15. පිළිස්සුම ගැන කරුණු ටිකක්

පිළිස්සුම....burns...




මේ තමයි අද මගේ පෝස්ටුවේ මාතෘකාව....


පිලිස්සුමක් කිව්වම ඒක විය හැකි විධි කීපයක් තියනවා...

අපි බහුලවම දැකල තියෙන්නේ...
1.ගින්දර නිසා
2.ඇසිඩ් වැනි රසායන ද්‍රව්‍ය  නිසා
3.ගෑස් නිසා
4.උනු වතුර වැටීමකින්
5.රත් වූ යමක ස්පර්ශ වීමෙන්
වන පිළිස්සුම්....
නමුත් මීට අමතරව...
1.අධික ශීත නිසා..
2.අධික පරිසර උෂ්ණත්වයන් නිසා...
පවා පිළිස්සුම් ඇති විය හැකියි...


මේ කුමන ආකාරයට පිලිස්සුමක් වුවත්....ප්‍රතිකාර ගැනීමේදී අපි ඉතා සැලකිලිමත් විය යුතයි...
මොකද පිලිස්සුමකට නිවැරදි ප්‍රතිකාර නොලැබුන හොත් එය කෙලවර වෙන්නේ මරණයෙන්..අතිශය වේදනාකාරී මරණයකින්...
පිලිස්සුමකට නිසි ප්‍රතිකාර රෝහලකින් ලැබුනත්..ඊට පෙර අපි විසින් ඒ සඳහා කල යුතු ප්‍රථමාධාර ගැන දැනුවත් වී සිටිය යුතුයි..එය ඉතාම වැදගත් වන දෙයක්.

පිලිස්සුමක් ගත කල එය ,
1.මතු පිට සම ස්ථරයේ වන පිළිස්සීම්
2.අභ්‍යන්තර පටක දක්වා වන පිළිස්සීම්
ලෙස වර්ග කෙරෙනවා.


මේ කොයි තත්වයේදී වුනත්...මුලිකව පිලිස්සුමක් වුන කෙනෙකුට වැදගත් වන්නේ ඒ උෂ්ණත්වය ශරීරයෙන් ඉවත් කිරීමයි.මීට වැදගත්ම වන දේ ගලා යන සිහිල් ජලයෙන් විනාඩි ගණනක් යනතුරු පිළිස්සුම වූ ප්‍රදේශය සේදී යාමට ඉඩ හැරීමයි..(අතුල්ලන්නේ නැතුව,සබන් ආදිය යොදන්නේ නැතුව...)


මේ මගින් අර පිලිස්සුමට හේතු වන ප්‍රභවයෙන් ආ උෂ්ණත්වය ශරීරය තුලට යාම අඩු කරනවා...
සිදු වූ හානිය කෙසේ වෙතත්..තව දුරටත් හානි වීම මේ මගින් අවම කරදෙනු ලබනවා..අනිත් දේ තමයි පිළිස්සුන ප්‍රදේශය මත විවිධ දේවල් තැවරීමෙන් වැළකී සිටීම...ඉස්සර නම් අපි අහල තියනවා..පිළිස්සුන තුවාලයක කුකුල් තෙල් ගානවා කියලා..දැන් නම් බටහිර විද්යාවට අනුව එය අනුමත කරන්නේ නැහැ..මොකද..රත්වූ තෙල් මගින් තව දුරටත් පිළිස්සීම සිදු කරන නිසා..ඒ වගේම සමහර ගම් වාසීන් පිළිස්සුම වූ ප්‍රදේශයේ විවිධ දේ ආලේප කරනවා..මම අහල තියනවා මිනිස් මුත්‍රා  පවා සමහරු ආලේප කරන බව...හිතන්න අපේ බහිශ්‍රාවිය ද්‍රව්‍යයක්  වන මුත්‍රා  වල කොපමණ විෂබීජ අඩංගුද  කියලා..එහෙම දෙයක් පිලිස්සුමක ආලේප කරනවා කියන්නේ මරණයට අත වැනීමක්...හැබැයි පිරිසිදු කෝමාරිකා ආලේපනය නම් අදටත් පිළිගත හැකි හොඳ ප්‍රථමාධාරයක් වගේම ප්‍රතිකාරයක්...


පිළිස්සුම් තුවාලයක දිය පට්ටා..දිය බිබිලි ඒම සිදු වෙනවා..බොහෝ විට මේවා එන්නේ මතුපිට ස්ථරයේ පිළිස්සුම් වලදී...සමහරු නම් මේවා කඩනවා..ඒක ඒ තරම් හොඳ දෙයක් නම් නෙවෙයි...මොකද කැඩුවට පස්සේ එන තුවාලය විෂබීජ වලින් ආරක්ෂා කිරීම ඊට වඩා අමාරුයි..ඒ නිසා මේ දිය බිබිලි ඇඟට ඉබේම අවශෝෂණය වන තුරු ඉන්න...සමහර ඒවා නම් රෝහලේදී කඩනු ලබනවා..එවිට ඒවාට ප්‍රතිකාර ලෙස බෙහෙත් දමනවනේ....




පිළිස්සුම් තුවාලයක ඇති බරපතල කම මනින්නේ rule of nine කියන ක්‍රමයට  අනුව...මෙහිදී ශරීරය කොටස් වලට බෙදා 9 අගයන් දී පිළිස්සුම් වූ ප්‍රදේශය  ගණනය කරනවා..එය කරනු ලබන්නේ දොස්තර වරුන්...ඒ අනුව පිලිස්සුමේ බරපතල බවත්..ප්‍රතිකාරත් ..බේරීමට ඇති ඉඩකඩත් ගණනය කර තහවුරු කර ගනු ලබනවා..


පිලිස්සුමක පසු අවධියේදී එන කැළැල් සම්බන්ධව..අපි වෙන දවසක කතා කරමු..ඒ සම්බන්ධව ඇති අමුතු ප්‍රතිකාරයක්.. එහිදී  .කියන්නම් කෝ...

කොහොම වුනත් ගෙදර තියන ප්‍රථමාධාර පෙට්ටියේ ..පිළිස්සුම් සඳහා ගන්නට ක්‍රීම් එකක් pharmacy එකෙන් ඉල්ලලා තියාගන්න..ඔය සුළු එහෙත් වේදනාකාරී පිලිස්සුමකට රෝහලටම දුවන්න ඕන වෙන්නේ නැති වෙන්න පුළුවන්...
එතකල් මෙන්න මේ පොඩි ස්ටෙප්ස් ටික මතක තබාගන්න...




14. සැරයටියෙන් අපි යනෙන තුරා



මගේ රැකියාවේ හැටියට මට විවිධ අන්දමේ මිනිසුන් මුණ ගැහෙනවා...ඒ අතරේ හරිම සුන්දර චරිත ත් තියනවා...අධික අවිවේකී කාර්යයක වුනත්...හිතට පොඩි නැවුම් බවක් ..තෙතමනයක් දෙන්න..මේ අපූරු චරිත වලට පුළුවන්...ඒ අය ඇසුරෙන් ඉගන ගන්න තියන දේවලුත් බොහොමයි...


එක කලක  මගේ ලඟට ප්‍රතිකාර  සඳහා ආව යුවලක් නිසා...මට පෝස්ටුවක් ලියන තරමේ හැගීම් රැසක් එකතු වුනා...මේ යුවලෙන් රෝගී වුනේ කාන්තාව...බිරිඳ..වයස අවුරුදු 65 විතර ඇති..ස්වභාවයෙන්ම ඔතැනි කෙනෙක්..ඇවිදින්න පුළුවන් වුනත්..ඇවිද්දවගන්න හරිම අමාරුයි...බයයි,ටිකක් කම්මැලියි...මූනෙත් ලොකු හැගීම් බර බවක් නැහැ...ඒත්..මොකුත්ම හිතන්න බැහැ ඒ ගැන..සාමාන්‍යයෙන්  අංශභාග තත්වයට පත්වුණ කෙනෙක් අනිත් අයට වඩා හැසිරීමෙන් වෙනස් නිසා...

මේ බිරිඳ එක්ක ආව එයාගේ ස්වාමිපුරුෂයා...වයස 70යි ....කොන්ඩේ සුදුම සුදුයි...මූණ හරිම ප්‍රිය  මනාපයි...බිරිඳ ප්‍රතිකාර  කරලා ඉවර වනතුරු ලඟින් හෙලවෙන්නේ වත් නැහැ..පුදුම විදියට බිරිඳව උනන්දු කරවනවා...අපි මේ සීයාට හරි කැමතියි...කතාවට වැටුනම...අනවශ්‍ය  මොකුත් කියන්නේ නැහැ.. එයාගේ වගාවක් ගැන  වගේ.. ..මොනවහරි දෙයක්...තමයි කිව්වොත්...

එක දවසක ..උදේම මම වැඩ පටන් ගනිද්දී මේ යුවල ආවා..මම මේ කාන්තාව ප්‍රතිකාර  අංශයකට යොමු කරලා..මගේ මේසය ලඟට යද්දී ...අර සීයා...ආවා...

"නෝනාමහත්තයා..මට පොඩ්ඩක් කතා කරන්න පුලුවන්ද..?" සීයා ඇහුව...වෙනදා වගේ නම් නෙවෙයි..සීයාගේ මූණ ඒ හැටි හරි නැහැ..ඇස්වල දිලිසෙන්නේ කඳුලක් ද කියලත් මට හිතුනා...මම ඔහුව මගේ ඉස්සරහ පුටුවෙන් ඉන්දවා  ගත්ත...

"ඇයි...කියන්න..."මම ඇහුවා...

"නෝනා...මගේ හාමිනේව එයාලගේ නංගි..එයාලගේ ගෙදර එක්ක යන්න හදනවා..ටික දවසකට..මොකද අපේ ගෙදරදී මෙයා ඇවිදින්න ටිකක් බයයි..පුතාගේ පොඩි මිනිබිරී ගේ පුරා දුවද්දී හැප්පිලා වැටෙයි කියලා...ඉතින් මෙයාගේ නංගි කියනවා ටික දවසකට එහෙ එක්කන් යන්නද කියලා..."

මට හිතුනා මේකත් අහන්න දෙයක්ද කියලා...ඒත්..තව දුරටත් මම ඇහුම් කන් දුන්නා...

"මෙයා යන්න බැහැ කියනවා නෝනා..."

"ඇයි ඒ ....?" මම ඇහුවා..

සීයාගේ ඇස්වල තිබුන කඳුලක් හෙමීට පිට පැනලා ගලාගෙන ගියා..උරහිසේ දමන උන්න සුදු පාට තුවායෙන් ඒ කඳුල පිහිදපු සීයා සුසුමක් හෙලුවා...

"අනේ නෝනා..මම මෙයාව කසාද බැඳලා දැන් අවුරුදු 40ක්...අපි දෙන්න කවදාවත් වෙනම ඉඳල නැහැ..මේ සැරේ අසනීපෙට ඉස්පිරිතාලේ ගියාමයි මෙයා  වෙනම උන්නෙත්..මෙයාට මම ළඟ ඉන්න ඕනා...මටත් මේ මනුස්සයා පේන්න නැතුව ඉන්න නම් බැහැ නෝනා..." සීයා ගේ හඬ ඉකි බිඳුමක් වුනා..

මට කියාගන්න දෙයක් නැති තරම්..වෙනදා රෝගීන් හමුවේ උපදෙස් දෙන්න නොනවත්වා වැඩ කරන මගේ මනසයි කටයි දෙකම..මේ සංවේදී සිදුවීමෙන් අගුල් වැටුනා...

" ඒ උනාට මෙයාට හොඳක් වෙනවා නම් මම කැමතියි නෝනා..මට එහේ ගිහින් ඉන්න බැහැ...බුලත් කොරටු බලන්න කෙනෙක් නැහැ..ඒවත් මට මගේ දරුවෝ වගේ නෝනා...මම මෙයාට සමහර දවසට කියනවා..බය නැතුව මගේ අත අල්ලන් බුලත් කොරටු වටේ  ඇවිදින්න යමු කියලා..ඒත් දැන් මෙයා හරි බයයි...ඒකයි මම මේ තීරනේට කැමති වෙන්නේ නෝනා..."

මගේ හිතට මැවුනේ හරිම සුන්දර චිත්‍රයක් ....වයසක දෙන්නෙක් අතින් අල්ලන් ඇවිදන් යන දසුනක්...මේ දෙන්නා ජීවිතේ වැඩි කාලයක් ගෙවුන ඒ පරිසරයේ දී....එක් අයකු පමණක් තනිවීම ඔවුනට දරාගන්න අමාරුයි..ඒකයි මෙතනින් මට හැඟුනේ...

කොහොම නමුත් අන්තිමේ දී සීයාගේ තීරණේට ඉඩ දීල මම නිහඬ වුනා..මට හිතන්න දාහක් දේ ඉතුරු වෙලා...මිනිසුන්ගේ මානව සම්බන්ධතා ගැන...මේවාට වටිනාකමක් දෙන්නෙත්..නොවටිනා තත්වයට ඇද දමන්නේත් මිනිසුන්මයි...
සරල හැගීම් එක්ක ජීවත් වෙන මිනිසුන් අතරේ විතරද..මේ මානව සම්බන්ධතා වන ට අගයක් තියෙන්නේ...


වයසට යද්දී යුවලක් අතර එකිනෙකා නැති වෙයි කියන බය මම බොහෝ රෝගීන් තුල තියනවා...ස්වාමියා භාර්යාව මත ද..භාර්යාව  තම ස්වාමියා මත  එලෙසමද...යැපෙන්න පටන් ගන්නේ පෙර නොවූ අන්දමට..මෙය බොහෝ විට මානසිකව බලපාන දෙයක්...තමන්ගේ සහකරුවා/සහකාරිය තම වෙතම රැදී සිටිය යුතු යයි...ඔවුන් ගේ යටි සිතේ නිතරම තියන දෙයක්...මගේ ලඟට එන තවත් මෙවන් යුවලක බිරිඳ නිතරම පවසන්නේ...ඇයගේ ස්වාමිපුරුෂයා තේරුමකට නැති කුඩා දෙයට පවා ඇයගේ සහය පතන බවත්..එය සමහර විට ඇයට හිරිහැරයක් වන තරමට බලපාන බවත් ය...මෙවන් විටක පැහැදිලි උත්තරයක් දීමට අපහසු තරම්...ඒ බැඳීම් ප්‍රබලයි ...එවන් විටක ඇයගේ ස්වාමියා දිනක් මා හට කීවේ..".මෙයා හැරෙන්න මට වෙන කවුද ඉන්නේ මිස්..මෙයා ළඟ නැති වුනාම මට මගේ ජීවිතේ ගැනත් බය  හිතෙනවා...."යනුවෙන්....

මේ සියලු සිදුවීම් අතරේ මට මතක් වුනේ විජය කුමාරතුංග මහතා ගැයූ...සැරයටියෙන් අපි යනෙන තුරා.....ගීතය...

සැරයටියෙන් අපි යනෙන තුරා...
සංසාරේ අපි එකට ඉමූ...
සංසාරෙන් අපි සමු ගන්නා දා..
ඒ ගමනත් අපි  එකට යමු...

ලෝක වැඩිහිටි දිනය දා සිතන්න යමක්...


20. සෙල්ලම් කරන්නට උපදෙස්

දරුවෙක්ට සෙල්ලම් බඩු තෝරාගන්නවා කියන්නේ ත් ටිකක් සිතාමතා කල යුතු දෙයක්. ඔබ ඔබේ දරුවාට සෙල්ලම් බඩුවක් තෝරාගැනීමේදී සිතන කරුණු මොනවාද? හැඩය,...